Hoge prijs voor zee­­vruchten door Corona

De forse prijstoename van de zeevruchten is niet kenmerkend voor de globale inflatietrend dit jaar. Over het hele jaar 2020 zijn de consumptieprijzen in ons land met gemiddeld slechts 0,74 procent toegenomen. Dat meldt het statistiekbureau Statbel. Daarmee ligt de jaarinflatie op het laagste peil sinds 2015, toen bedroeg ze 0,56 procent. Vorig jaar gingen de prijzen nog met gemiddeld 1,44 procent omhoog.

Opgelet: dit jaargemiddelde wil niet zeggen dat de korf van consumptieprijzen op dit moment, eind december, 0,74 procent duurder is dan twaalf maanden geleden. Deze maand staat de inflatieteller op 0,41 procent. Het jaargemiddelde van 0,74 procent is een omrekening van alle pieken en dalen in de maandcijfers van 2020.

Statbel heeft de productcatego­rieën met de grootste prijsstijgingen en -dalingen in kaart gebracht. Eerste vaststelling: de energieprijzen blijven systematisch dalen. Alle klassieke energiebronnen (aardgas, diesel, benzine, huisbrandolie, elektriciteit) zijn dit jaar flink goedkoper geworden. De grootste prijsdaling was er voor aardgas: -14,5 procent. Die trend is niet nieuw. Ook in 2019 werd aardgas al 15,6 procent goedkoper.

Hetzelfde geldt voor de prijs­daling van mobieletelefoondiensten en -toestellen, met respectievelijk 6,9 en 3,8 procent. In 2019 werden mobiele telefoons ook al 5,9 procent goedkoper.

Maar er is natuurlijk ook een pak producten en diensten dat duurder werd. De ranking van hoogste prijsstijgingen wordt aangevoerd door ‘verse zeevruchten’, met een gemiddelde prijstoename over het hele jaar van 21,2 procent.

Die forse toename is vooral te wijten aan de impact van de coronacrisis, meer bepaald de eerste golf in het voorjaar. De aanvoer van gepelde garnalen uit Marokko viel terug. Marokko is al jaren de thuishaven van de belangrijkste pel­stations van garnalen die gevangen werden in de Noordzee. Door de ­coronamaatregelen moest een groot aantal van die pelstations de deuren sluiten. De fabrieken die wel openbleven, kampten door reisbeperkingen voor de lokale ­bevolking met een tekort aan werkkrachten.

Door de stilgevallen levering vanuit Marokko raakten de rekken met gepelde garnalen een tijd niet meer gevuld bij grote warenhuisketens als Aldi en Delhaize. Daardoor verdubbelden de garnaalprijzen in ons land in de maanden mei en juni, om daarna weer wat te zakken. Toch liggen ze ook nu nog ruim een derde hoger dan in 2019.

Voor mosselen, de tweede grote groep ‘verse zeevruchten’, heeft Statbel in het afgelopen jaar geen grote prijstoename genoteerd. Toch waren ze iets duurder dan vorig jaar, toen gingen de prijzen van zeevruchten nog omlaag.

Net als bij de dalers duiken er ook in de ranglijst van de prijsstijgers twee ‘klassiekers’ op: postverzendingen en kranten. Net als in 2019 werden die ook dit jaar weer flink duurder. Tenslotte werd ook vers fruit duurder (gemiddeld +8,6%). Net als bij de garnalen ligt ook hier de verklaring in een verstoorde aanvoer in volle coronacrisis.

De coronapandemie heeft een grote impact gehad op de ­manier waarop de federale overheidsdienst Economie de inflatie van consumptieprijzen dit jaar heeft opgemeten. Statbel geeft bijvoorbeeld toe dat de lokale prijsopmeting in de winkels, door inspecteurs, veel minder belangrijk is dan vroeger, en zelfs een tijdlang helemaal werd opgeschort. Door het toegenomen gebruik van big data (zoals webscraping) is het aandeel van de klassieke prijsmeting in de winkels gedaald tot een derde van alle data uit de indexkorf.

Methodologisch moeilijker was het voor sectoren in lockdown, zoals de horeca of de kappers. Bij gebrek aan klanten viel daar lange tijd niet aan prijswaarneming te doen. Als de maandelijkse prijszetting niet seizoensgebonden is, zoals bij kappers, werden de ‘laatst beschikbare prijzen ­gewoon doorgetrokken’.

De Nationale Bank meent dat deze werkwijze de werkelijke inflatie onderschat (DS 19 november). Zo zou de inflatie in de maand april 0,42 procentpunt hoger hebben geleden dan de officiële meting door de FOD Economie.